سلام - ایران - آینده (گلواژه)

دست به دست هم دهیم به مهر . . .

دریای خزر

دریای خزر در واقع مانند وان آبی است که در سمت شمال رو به بالا کشیده شده است و در سمت جنوب به گودی نشسته است این دریا بزرگترین قسمت باقی مانده از تجزیه دریای قدیمی " تتیس" است که در دوران اول تا سوم زمین شناسی  از قطب شمال تا اقیانوس هند گسترش داشت ولی در دوران سوم زمین شناسی بر اثر بروز چین خوردگی هایی در کوه آلپ وهیمالیا و پیدایش رشته کوههایی مانند قفقاز و آسیای صغیر ( ترکیه) تجزیه شده و با بالا آمدن قاره اروپا و پیدایش فلات ایران ، دریاچه هایی از جمله دریاچه خزر بوجود آمد و به جهت اینکه بزرگترین دریاچه روی زمین می باشد همواره دریای خزر نامیده می شود.

از دریای خزر در اکثر کتب تاریخی نام برده شده است البته این منابع بیشتر یونانی و ایرانی هستند برای اولین بار از دریای خزر ، مورخ و جغرافیدان مشهور یونانی هکاتی میلتی ( Hekataios milesios) در قرن 6-5 قبل از میلاد مسیح ، با نام دریای هیرکان نام می برد درقرن پنجم پیش از میلاد هرودوت مورخ یونانی از بسته بودن دریای خزر و عدم پیوستگی آن با دیگر دریاهای دنیا خبر می دهد در سال 348 قبل از میلاد ، ارسطو، دریای خزر را دریایی مستقل می داند و آنرا هیرکانی و کاسپی می نامد، استرابون جغرافی دان یونانی پیش از میلاد اطلاعات بهتر و بیشتری از دریای خزر ارائه می دهد.

اطلاعات دانشمندان  ایرانی وعرب که با آثار مورخان وجغرافیدانان یونان باستان آشنایی داشتند وسیع تر است منجم و ریاضیدان شهیر ایرانی خوارزمی ، مختصات دریای خزر را تعیین کرده است، استخری در کتاب " مسالک و ممالک " خود ، حدود دریای خزر ، جزایر آن ورودهایی که به آن می ریزند و نیز شهرهای ساحلی خزر را نام می برد. ذکریای قزوینی ، ابوالفدا ، یاقوت حموی ، ابن خرداد، حمدالله مستوفی ، مقدسی و تعدادی دیگر از مورخان و مولفان درباره خزر ، اطلاعات گوناگون و در پاره ای موارد مشابه ارائه داده اند در دهه های بعد جغرافیدانان وجهانگردان ایرانی وترک ، روس و اروپایی ، اطلاعات زیادتری درباره خزر ارائه داده اند پطراول  دستور داد نقشه دریای خزر را تهیه کنند این امر در سال 1717 میلادی بود البته بررسی منظم در مورد دریای خزر در اوایل قرن 18 توسط روس ها آغاز شد.

دریای خزر تقریبا به شکل مستطیل می باشد از شمال به جنوب 1204 کیلومتر طول دارد و عرض آن در پهن ترین قسمت به 554 کیلومتر و در باریکترین قسمت بین شبه جزیره آبشوران و دماغه کوارالی 202 کیلومتر می رسد و اما عرض متوسط آن 302 کیلومتر می باشد و مجموع طول ساحلی خزر 6500 کیلومتر است از این مقدار 657 کیلومتر آن سواحل ایران می باشد 820 کیلومتر سواحل آذربایجان 1900 کیلومتر سواحل قزاقستان ومابقی سواحل روسیه می باشد مساحت خزر در سال 1970 ، 5/376 کیلومتر بود( بدون محاسبه خلیج قره بوغاز گل )

دریای خزر دارای راههای گوناگون کشتیرانی می باشد که هر کدام ازاهمیت خاصی برخوردار هستند این راهها عبارتند از : خط کشتیرانی خزر- ولگا- ( Caspian-Volga-Baltic Line) این خط کشتیرانی از یکی از بنادر در دریای خزر شروع می شود و در شمال خزر وارد مصب ولگا می شود و تمام طول رودخانه را پیموده و در ساحل فنلاند وارد آبهای دریای بالتیک می شود و از آنجا به آبهای آزاد می پیوند و در واقع خط کشتیرانی خزر - ولگا- بالتیک، کشورهای شمال اروپا را به بنادر دریای خزر متصل می کند برای ایران نرخ حمل بار از این راه در مقایسه با راه آبی خلیج فارس 50تا 70 درصد کاهش می یابد.

خط کشتیرانی دریای خزر- دریای سیاه- دریای مدیترانه ( Mediterranian-Caspian- ShippingLine) این راه آبی از یکی از بنادر در دریای خزر آغاز و به بندر آستارا خان در سواحل شمال غربی می رسد و از آنجا وارد شط ولگا شده و پس از طی مسافتی از راه ولگا وارد کانال ولگا - رن می شود و به طرف دریای سیاه پیش می رود.

خلیج ها و جزایر دریای خزر : دریای خزر دارای خلیج های زیادی می باشد که هر کدام از اینها در تعادل سطحی آب خزر تاثیر دارند که مهمترین آن آنها خلیج قره بوغاز گول می باشد این خلیج در تعادل سطحی آب خزر اهمیت دارد. قیزلار، مانشلاق ، قازاخ و ترکمن باشی از دیگر از خلیج می باشد از جزایر خزر می توان به آبسکون، مانکیتسائو ، چچن، آبشوران، اوغورچی ، چله کن، کولایی و بوزاچی می شود، نام برد.

+ نوشته شده در  87/09/20ساعت 11:0  توسط ایران  |